مردان تحقیر شده در سینمای ایران


مردان تحقیر شده در سینمای ایران به گزارش فاما كیش «رضا» عاشقانه‎ای است كه با یك سكانس طولانی از دو بار برهنگی و پوشش مجدد لباس‎های مردی آغاز می‎شود كه دیدار با همسرش را عامدانه به تاخیر می‎اندازد؛ چون كه آن روز قصد دارند از یكدیگر جدا شوند. زوجی كه اتفاقا روابط خوبی دارند، بسیار هم شوخ و شنگ به دادگاه می‎روند، جلوی قاضی نقش ˮعدم تفاهمˮ بازی می‎كنند و بعد از طلاق، با لبخند برای هم آرزوی توفیق می‎كنند.



زن می‎رود و تا میانه فیلم كمتر از او خبری هست. مرد، می‎ماند و یك خانه با طراحی داخلی هنرمندانه. مردی كه علاقه به همسرش -همسر سابقش- در وجنات او نمایان است اما برای پر كردن جای خالی او، به دنبال ایجاد رابطه‎ای جدید است كه عموما ناكام می‎ماند.

«رضا» داستان زندگی مردی است كه عاشقانه منتظر بازگشت همسرش و شروع باردیگر زندگی مشتركشان است. مردی كه در ابتدا چندان امیدوار به نظر نمی‎رسد. مردی كه وقتی در پاسخ به مادر همسرش كه از او می‎پرسد «می‎دونی فاطی داره با كی زندگی می‎كنه و شبا كجاست؟»؛ عمق تحقیرشدنش نمایان می‎شود و تازه بیننده می‎فهمد كه چرا او اینقدر سریع به دنبال پیدا كردن جایگزینی برای همسرش است! تا اینجای فیلم چنین به نظر می‎رسید كه او بعد از جدایی، به هر عنصر ماده‎ای نزدیك می‎شود و صراحتا از او می‎خواهد كه تحویلش بگیرد؛ از دختر عمه‎ای كه سالها پیش دست رد به سینه او زده تا یك كافه چی غیر هم دین، كه می‎داند رابطه‎اش با او هیچ سرانجامی نخواهد داشت.

«رضا» داستان زندگی مردی تحقیر شده است كه می‎خواهد به هر ترتیب با ارتباط با یك زن دیگر شاید نشان دهد كه پایبندی او به زندگی مشتركشان به مفهوم بی‎عرضگی و ناتوانی در دلبری نبوده و چه بسا اگر اراده می‎كرد می‎توانست از زیبایی ظاهری‎اش بهره ببرد و چنین كند.
تضاد سنت و مدرنیته را كارگردان این فیلم -علیرضا معتمدای- آنجا بیشتر نمایان می كند كه نقش بی تعهدی به یك زندگی مشترك را به "زوجه" داده است. حال آنكه در عالم واقع، این نقش را بیشتر "زوج"ها دارند كه عرف و شرع و قانون و... دستشان را برای ایجاد روابط موازی باز گذاشته است. باآنكه او علت انتخاب مكان فیلم –شهر اصفهان- را فقط به خاطر اینكه زادگاهش بوده، عنوان می‎كند اما به نظر می‎رسد كه او از تضاد سنت و مدرنیته در نمایش نماهای سنتی و شهری اصفهان (از سی‎وسه پل و پل خواجو و خانه‎های بازسازی شده قدیمی گرفته تا كافه‎ای به اسم ویولت كافه‎چی ارمنی كه قهوه فرانسوی سرو می‎كند) هم بهره برده است. بهره دیگر او آنجاست كه پوشش چادری سنتی غالب زنان فامیل (از عمه و دختر عمه گرفته تا مادر همسرش) را در كنار نگاه روشنفكرانه و مدرن مردی كه ظاهری غربی (به جهت موی بلند و ریش قرمز و...) دارد، می‎گذارد؛ زنان سنتی كه طلاق را امر مذمومی می‎دانند در كنار مردی كه می‎پذیرد همسر سابقش شبی را با كس دیگری سپری كند و سرخورده نزد او برگردد و مابقی شب را تا بامداد در آغوش او آرام بگیرد و باز سحر نزده برود و از او فقط یك یادداشت كوتاه «مرسی، بوس، فاطی» با رژلب بر روی آینه جابماند!
برخی منتقدان «رضا» را با «هامون» و برخی دیگر با «نادر» در جدایی نادر از سیمین مقایسه كرده‎اند. قیاسی كه تجربه اول یك كارگردان تازه كار در گروه سینمایی هنر و تجربه را در كنار دو كارگردان حرفه ای، صاحب نام و درخشان در عرصه داخلی و بین‎المللی قرار می‎دهد و احیانا به مذاق این كارگردان هم خوش می‎آید. اما وجه مشترك رضا، هامون و نادر در باختشان به «قدرت انتخاب» یك زن است و هر سه (نادر كمتر از دو نفر دیگر) دلباخته همسری هستند كه قصد ترك آنها را دارد و در دل تمنای تداوم حضورش را دارند. تمنایی كه هامون جرات فریاد زدنش را دارد اما رضا و نادر كه هم جوانتر از هامون هستند و هم در دهه‎های پس از او داستان زندگی‏شان رقم خورده، با ژست روشن فكری غلیظ تری بیانش نمی‎كنند و انتظار دارند كه طرف مقابل از روی رفتار آنها پی به نیتشان ببرد.
البته هر سه فیلم ارزش نقد روانكاوانه از منظر ادبی را دارند. بخصوص از آن رو كه این سه نفر، حس تحقیری را یدك می‎كشند كه نمایانگر مردانگی بحران زده آنهاست. «مردانگی در بحران» یك مبحث نظری درباره مردان بعد از قرن بیست و یكم است. نظریه پردازانی همچون آنتونی گیدنز معتقدند كه دگرگونی‎های اقتصادی و اجتماعی، افكار و تصورات سنتی درباره مردانگی را به بحران كشیده و به واسطه عواملی همچون تغییر در بازار كار و نرخ بالای طلاق، در حال اضمحلال است. به عبارت دیگر مردانی كه روزگاری در بازار كار و خانواده و در كل جامعه از امنیت بهره می بردند؛ حالا موقعیتشان با چندین و چند نیروی موثر متزلزل می‎شود و آنها نامطمئن از خویش و نقش خویش در جامعه به هال خود رها می‎شوند. ‎رضا، هامون و نادر با چنین حسی در جامعه ایران رها شده و روی پرده سینما به نمایش درآمده اند.

1717

1398/04/28
11:25:19
5.0 / 5
76
تگهای خبر: بازار
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۶ بعلاوه ۳

famakish.ir - حقوق مادی و معنوی سایت فاما كیش محفوظ است

فاما كیش

تجارت و گردشگری در کیش